مسجد؛ معجزه فراموش شده(تهران امروز92/04/17)

سال‌های نخست انقلاب و جنگ را یادتان هست؟ جلوی مسجد هر محله‌ای، سنگری با گونی‌های مملو از خاک خودنمایی می‌کرد. پایگاه‌های بسیج گشت‌های منظم شبانه داشتند و نوجوانان هر محله، بخش عمده‌ای از وقت خود را در این پایگاه‌‌ها می‌گذراندند. کتابخانه‌های کوچک در گوشه‌ای از هر مسجد برپا شده بود. کلاس‌های منظم آموزش قرآن، اخلاق و حتی سوادآموزی و ... در همه مساجد برگزار می‌شد. آموزش هنرهای رزمی، اردوهای هفتگی و ماهانه ورزشی و فرهنگی و حتی نمایش فیلم در مساجد به شیوه‌ای معمول بدل شده بود. از گذشته‌های دور مساجد، مهم‌ترین مراکز اجتماعی و فرهنگی در میان ملل مسلمان بوده‌اند. امام جماعت در هر محله به نوعی قاضی و داور محسوب می‌شد که عمده اختلافات اهالی را رفع و رجوع می‌کرد. مردم با اطمینان خاطر، به‌جای کلاس‌های رنگارنگ امروزی،‌فرزندان‌شان را به مساجد می‌فرستادند و در آنجا علاوه بر آموزش قرآن، بسیاری از مهارت‌های دیگر زندگی نیز به آنان آموخته می‌شد. این قابلیت مهجور مانده مساجد، در اوایل انقلاب و طی سال‌های جنگ، به‌نحوی شگفت‌انگیز بارور شده و در حل مشکلات گوناگون مردم،‌نقش اساسی را بازی می‌کرد. متاسفانه با پایان جنگ و کم‌توجهی به نقش عمیق مساجد در کشور، بار دیگر مسجد به ساختمان و بنایی بدل شد که تنها نماز در آن اقامه شده و در مناسبت‌های مذهبی پذیرای مردم بود. در هر محله، کلاس‌های رنگارنگ توسط بخش خصوصی برای آموزش مهارت‌های مختلف از زبان‌های خارجی تا رایانه و ... پدید آمد. باشگاه‌های مختلف ورزشی از بدن‌سازی و شنا و ... تا بیلیارد و امثالهم ظهور کردند و محل اجتماع نوجوانان وجوانان شدند. سازمان‌ها و مراکز مردم نهاد یا همان NGO ها نیز با مقاصد نامعلوم در هر گوشه‌ای سبز شدند تا بخش دیگری از وظایف دیروز مساجد را بر عهده بگیرند. این همه در حالی بود که پیش از این مساجد کشور و پایگاه‌های بسیج فعال در آنها یک تنه تمام این وظایف را، آن هم با ضریب اطمینان بالاتر و اغلب ارزان‌ و حتی رایگان انجام می دادند. بی‌گمان خانواده‌ها ترجیح می‌دهند فرزند نوجوانشان برای فراگیری ورزش مورد علاقه‌اش به پایگاهی فعال در یک مسجد برود تا باشگاه‌های نوپایی که لزوما محل امنی برای چنین معاشرت‌هایی نیستند. در حالی که مساجد در تمام آن سال‌ها بار بسیاری از خدمات سخت و پرهزینه دولتی را به دوش می‌کشیدند، معلوم نیست چرا و چگوه ناگهان ظهور و بروز اجتماعی شان روبه افول نهاد و مسئولان نیز درنیافتند که چه فرصت و امکانات وسیعی با این کم توجهی از دست می‌رود. امروزه با ورود گسترده فضای مجازی به زندگی همه خانوارهای ایرانی، هزینه‌های کمرشکن آموزش‌های غیررسمی و نیز باز به ورزش‌ همگانی که رهبر انقلاب هم بارها بر آن تاکید داشتند در کنار کمرنگ شدن شئون مذهبی در نسل نوظهور جای خالی مساجد با رویکرد پیشین بسیار محسوس است. باید چاره‌ای اندیشید تا دوباره هر مسجد یک فرهنگسرا و یک پاتوق برای اهالی پیرامونی‌اش باشد. این اتفاق حلال بسیاری از مشکلات و کمبودهای امروزین جامعه ماست. شک نکنید!