پایگاه تخصصی مسجد : به مناسبت دهه تکریم و غبار روبی مساجد رسانه های گروهی سخنانی از شخصیت های مختلفی را با موضوع جایگاه مسجد در صفحه اخبار خود منتشر نمودند که متن ذیل انعکاس بخشی از این مطالب است .
مسجد فقط برای اقامه نماز نیست/ امام جماعت اداره مسجد را کار حاشیه‌ای نداند
امام جمعه موقت تهران در دهه تکریم و غبارروبی گفت: برای ایجاد جاذبه در مسجد بایستی که امام جماعت، هیأت امنا، بسیج و کانون‌های فرهنگی اولاً با هم متحد شوند.
آیت‌الله سیداحمد خاتمی امام جمعه موقت تهران به مناسبت دهه تکریم و غبارروبی مساجد، درباره ویژگی مسجد موفق و پویا به خبرنگار فارس گفت: برای وجود مقدس نبی اکرم(ص) به هنگام هجرت به مدینه چند کار به عنوان کارهای آغازین برای پی‌ریزی تمدن اسلامی بود، یک کار حضرت تأسیس مسجد بود که در قبا حدود یک هفته ماندند.
وی افزود: وقتی پیامبر(ص) به مدینه هجرت کردند، بنیانگذار مسجد شدند، بنابراین نگاه نبی اکرم(ص) به مسجد فقط مکانی برای خواندن نبوده است، یک کارکرد مسجد از نگاه حضرت(ص) اقامه نماز بوده است، اما در حقیقت نگاه ایشان به مسجد مرکز تجمع مسلمانان در عرصه های مختلف بوده است.
آیت‌الله خاتمی با بیان اینکه مسجد مرکز حکومت نبی اکرم(ص) بوده است، ابراز داشت: البته موقعیت مسجد در آن زمان بسیط بوده است و با توجه به ظرفیت مسجد که یک حکومت را اداره کرده، بنابراین نگاه دین به مسجد وسیع‌تر از آن است، مسجد تنها مکانی برای اقامه چند وعده نماز در زمان‌های مختلف نیست.
وی با بیان اینکه مسجد به عنوان کانون فرهنگی بزرگ اسلام باید مطرح شود، ادامه داد: برای ایجاد جاذبه در مسجد بایستی که امام جماعت، هیأت امنا، بسیج مسجد، کانون‌های فرهنگی مساجد و بخش‌های دیگر فرهنگی اولاً با هم متحد شوند، ثانیاً هدف بزرگ آنها جذب مردم به معنای عام و جذب نوجوانان و جوانان به معنی الاخص باشد.
امام جمعه موقت شهر تهران خاطرنشان کرد: برای سامان دادن به چنین مسجدی در همه نهادهای مدیریتی مسجد، چه امام جماعت که در حقیقت در رأس همه نهادهای مدیریتی مسجد است و چه دیگر کارگزاران مسجد، نگاه دینی به مسجد باید وجود داشته باشد. امام جماعت نباید اداره مسجد را کار حاشیه‌ای خود بداند و هم در بخش سخت‌افزاری و نرم‌افزاری مسجد تلاش شایسته‌ای داشته باشد.
وی افزود: در بخش سخت‌افزاری؛ نظافت مسجد، معطر بودن مسجد و در یک کلام زیباسازی مسجد برای ایجاد جاذبه بسیار تأثیرگذار است، در بخش نرم‌افزاری برپا کردن برنامه‌های فرهنگی جذاب در خور و شأن مسجد می‌تواند از شاخصه‌های مسجد نمونه باشد.
آیت‌الله خاتمی در بخش دیگر سخنانش با بیان اینکه مساجد در طول تاریخ کانون خیزش‌های الهی هستند، خاطرنشان کرد: مساجد کانون ابراز عشق به خداوند در زندگی بوده است، انقلاب اسلامی بزرگ ما از مساجد شروع شد و با مساجد ادامه پیدا کرد، در دفاع مقدس مساجد نقش اساسی در کمک‌های پشت جبهه را داشت، همین نقش را مساجد در سطح بین‌المللی دارند.
وی با اشاره به اینکه مسجد کانون یاد خداوند است و خداوند محور وحدت دل‌ها است «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ» و مسجد می‌تواند کانونی برای نزدیکی دل‌های خدایی باشد، درباره مهمترین مأموریت مسجد گفت: نمی‌توان مهمترین مأموریت مسجد را بیان کرد، ولی می‌توان گفت از جمله رسالت‌های مهم مسجد آن است که بتواند مردم به ویژه نوجوانان و جوانان را جذب کنند.
مسجد خود را برای اوقات فراغت به‌روز کند/ تفاوت خادمی مساجد در داخل و خارج کشور
رییس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی گفت: مردم ایران خدمت به مسجد و خادمی و امام جماعت بودن را یک ثواب برای خود می‌بینند، در حالی که در خارج از کشور کمتر چنین چیزی مشاهده می‌شود.
ابوذر ابراهیمی ترکمان، ریس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی به مناسبت دهه تکریم مساجد درباره اهمیت تکریم مساجد و شناسایی کارکردهای آن، به خبرنگار فارس گفت: همه ما می‌دانیم که انقلاب اسلامی ایران از مساجد آغاز شد، حضور در مساجد و تقویت آنها قطعا به عنوان یک پایگاه و نقطه عطف فرهنگی و تمدنی برایمان بسیار مؤثر و مفید خواهد بود.
وی در ادامه اظهار داشت: سبک زندگی ما کاملا متأثر از مساجد است بنابراین نباید هیچگاه خود را از این پایگاه‌ها محروم کرده و همیشه باید ارتباطمان را با مساجد حفظ کنیم.
ترکمان با اشاره به اینکه باید به سمت تقویت کارکرد مساجد حرکت کنیم، توضیح داد: مساجد بسیاری در سراسر دنیا به ویژه کشورهای اسلامی وجود دارد، وضعیت این مساجد باید به روز شده و از هر شرایطی بهبود پیدا کند، کارکردهای مساجد هم باید همچون گذشته تقویت شود.
رییس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی در ادامه یادآور شد: شاید به این نتیجه رسیده باشیم که اوایل انقلاب مساجد ما پررونق تر بود، بله همینطور است چرا که در ایام تابستان در زمان‌های دیگر برنامه‌های فوق العاده شامل اوقات فراغت دانش‌آموزان و کودکان و نوجوانان برنامه‌ریزی صحیحی صورت می‌گرفت البته این برنامه‌ها الان هم هست منتها باید به‌روز رسانی و باب میل بچه‌ها باشد.
وی با تأکید براینکه باید کاری کنیم تا حضور مردم در مساجد پررنگ تر شود، توضیح داد: مردم اگر احساس کنند مسجد می‌آیند هم از معنویتی برخوردارمی‌شوند و هم از سخنان مفید واعظان و امامان جماعت برخوردار می‌شوند قطعا در مساجد حضور پررنگی پیدا خواهند کرد.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی همچنین یادآور شد: بنده به اطمینان بگویم که لحظات عمر کسی که در مسجد حضور دارد جزو ساعات زندگی‌اش محسوب نمی‌شود، مسجد خانه خدا و محل نزول برکات الهی است، خدمات مساجد هم باید مناسب مومنان و نمازگزاران بوده، رواق‌ها و شبستان‌های مساجد می تواند بهترین جاذبه‌ها را برای مومنان داشته باشد.
وی درباره شرایط مساجد در خارج از کشور گفت: مساجد خارج از ایران مقررات خاص خود را دارند و مثل ایران نیست که مساجد مردمی هدایت شوند، بنابراین ائمه جماعت آنها مقررات دولتی دارند و مردم شاید نقش فعالی را که در ایران شاهد آن هستیم، بازی نکنند.
ابراهیمی ترکمان همچنین اظهار داشت: مردم ایران خدمت به مسجد و خادمی و ائمه جماعت بودن را یک برای خود می بینند در حالی که در خارج از کشور کمتر چنین چیزی مشاهده می‌شود، به همین دلیل هر کسی در مسجد هر کاری را که از دستش بر آید، انجام می‌دهد و اینطور نیست که حتما خادم مسجد، مسجد را تمیز کند، یا مثلاً زمانی که در ایام عاشورا احسان می‌دهند، حتماً متصدیان مسجد این کار را بکنند. اما در خارج از کشور کمی این مسئله متفاوت است.
مردم و افراد معتمد جامعه با امور مساجد همکاری کنند
مؤسس و مدیر بنیاد نهج‌البلاغه گفت: مردم و افراد معتمد جامعه باید با امور مساجد همکاری کنند چراکه این نهاد به تنهایی نمی‌تواند وظیفه و رسالت خود را تمام و کمال انجام دهد بلکه نیازمند همکاری مردمی است.
آیت‌الله سیدجمال‌الدین دین‌پرور به بهانه دهه تکریم و غبارروبی مساجد در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به دهه تکریم مساجد، از مسجد به عنوان پایگاه معنوی، اجتماعی و سیاسی در جامعه نام برد.
وی در ادامه صحبت‌هایش عنوان کرد: باید شرایطی را بوجود آورد و امکاناتی را فراهم کرد که مردم بتوانند از این فرصت استفاده کنند. هم از نظر کمّی و هم از نظر کیفی. یعنی مساجد از نظر نظافت و امکاناتی که برای مردم لازم است باید مجهز باشند و مسئولین نیز باید به این نکته توجه کنند که مساجد این زمینه‌ها را داشته باشند تا بتوانند جوابگوی مردم باشند.
وی به مشخصات امام جماعت اشاره کرد و افزود: امام جماعت باید از نظر علمی، اجتماعی و اخلاقی دوره دیده باشد تا بتواند با صبر و تحمل در جامعه و برای افکار و سلیقه‌های گوناگون مردم راهنمای خوبی باشد. اینکه برخی امامان جماعت حوصله کاری برای صحبت مخصوصا با جوانان را ندارند یا اینکه علمشان آن اندازه‌ای نیست که بتوانند جوانان را اقناع کنند، مشکل بزرگی است.
مدیر بنیاد نهج البلاغه با بیان اینکه «اولویت اول امام جماعت مسجد باشد» اظهار کرد: اینگونه نیست که وی فکر کند می‌تواند نماز بخواند و برود؛ خیر. او باید پاسخگوی نیازهای روحی، اخلاقی و زندگی مردم باشد. اگر در این رابطه چنین امکانی باشد قطعا اقبال نسل جوان به مساجد بیشتر خواهد شد.
دین‌پرور با اشاره به لزوم تعامل طرفینی بین مردم و امور مساجد خاطرنشان کرد: مردم و افراد معتمد جامعه باید با امور مساجد همکاری کنند چراکه این نهاد به تنهایی نمی‌تواند از پسِ این وظیفه سنگین بر آید.
وی مسجد را مأمن مردم معرفی کرد و گفت: زمانیکه مردم از همه جا ناامید می‌شوند و در بحران و بن بست قرار می‌گیرند به سمت مساجد می‌آیند و ما هم زمانی که در مساجد هستیم تلاش می‌کنیم به نحوی مشکلات مردم را حل و راهنمایی‌شان کنیم.
دین‌پرور با تعریف خاطره‌ای از حضور خود در کشور هند و فعالیت در مساجد آنجا گفت: برخی پزشکانی که به هند رفته بودند و در سطح تخصص هم بودند، می‌رفتند سفارت ایران و وزارت امور خارجه آنها هم جوابگو نبودند. اینها نزد ما می‌آمدند و ما هم کمک می‌کردیم تا تخصصشان را بگیرند اینها برای همیشه دعاگوی مسجد و نماز و رهبری بودند و ترغیب می‌شدند به مسجد بیایند، باید چنین حرکت‌هایی در مساجد انجام داد. قطعا مردم این پایگاه‌ها را می‌بینند و علاوه بر اعتقاد، خودشان را وابسته مسجد می‌دانند.
مسجد موفق خروجی کار خود را با کارکرد مساجد صدر اسلام تطبیق می‌دهد
لاله افتخاری، کارشناس علوم قرآنی با اشاره به وضعیت کنونی مساجد و ویژگی های مساجد موفق گفت: مسجد موفق خروجی کار خود را با کارکرد مساجد صدر اسلام تطبیق می‌دهد.
لاله افتخاری، نماینده دور نهم مجلس شورای اسلامی در گفت‌وگو با مهر با اشاره به جایگاه مردمی مسجد و نقش آن در ساختن آینده جامعه اسلامی گفت: مسجد به عنوان یک پایگاه مردمی شناخته می شود، جایی که مردم به آن اعتماد کردند، مساجد در محلات و مناطق مختلف وجود دارند و نسل اندر نسل در آن تردد داشته و دارند. مسجد جایی است که ورود به آن سن خاصی نمی شناسد، هزینه برای حضور افراد ندارد و حضور در آن فواید متعددی دارد از جمله اینکه به هر صورت مسایل مختلفی در مسجد مطرح می شود و مردم نیز برای بسیاری از مسایل خود مسجد را به عنوان محلی می شناسند که می توانند برای حل مشکلات شان به آن مراجعه کنند.
وی درباره نقش مسجد در آینده سازی گفت: طبیعتا اگر در مساجد برنامه سازی برای کودکان و نوجوانان صورت پذیرد شاهد رویکرد متفاوتی خواهیم بود، با توجه به اینکه کودکان و نوجوانان در کنار بزرگسالان و پیشکسوتان حضور دارند و تجربیات و آموزش زندگی به آنان می تواند با حضور در مسجد بیشتر و اثرگذارتر باشد که در این راستا متولیان مساجد می‌توانند از نوجوانان و جوانان در برنامه های مسجد استفاده کنند و به آنها بها دهند تا در کنار بزرگترها در مسجد فعالیت داشته باشند.
افتخاری با اشاره به نقش بانوان در تربیت فرزندان و تقویت این جایگاه از کانال مسجد اظهار کرد: به هر حال بانوان پنجاه درصد از جمعیت جامعه ما را تشکیل می دهند و نقشی فرهنگ ساز دارند چراکه از همان دوران خردسالی فرزندان بیشتر با مادر در ارتباط هستند و حضور مادر در مسجد به فرزند یاد می دهد که او نیز در آینده به مسجد توجه کند و به تدریج در سنین بالاتر پایش به مسجد باز شود، بنابراین حضور مادر در مسجد در تربیت فرزندان و حضور فرزندان در مسجد تاثیر به سزایی دارد.
نماینده سابق مجلس در ادامه به ویژگی های یک مسجد موفق اشاره کرد و گفت: مسجد موفق مسجدی است که صرفا به اقامه نماز بسنده نکند، به بیان دیگر مسجدی موفق است که خروجی کار خود را از کارکردهای مساجد صدر اسلام بگیرد، در زمان پیامبر(ص) مسجد جایی بود که علاوه بر اقامه نماز، تمامی امور مملکتی، سیاسی، اجتماعی جامعه در آن سامان می‌یافت و به اطلاع مردم می رسید.
افتخاری تصریح کرد: از سوی دیگر مسجد جایی برای اعزام افراد به جبهه های جنگ بود، آموزش در مساجد محور بود و افراد بی سواد برای آموزش به مساجد می آمدند و در نتیجه مسجد محوری برای پاسخگویی به احکام و سوالات علمی و تخصصی برای افراد مسلمان و غیر مسلمان بود.
این کارشناس علوم قرآنی با بیان اینکه مسجد در زمان پیامبر(ص) مکانی برای پذیرش گروه های مختلف و دیدار با هیئت اعزامی از کشورهای دیگر بود، افزود: به همین دلیل است که در مسجدالنبی ستونی به نام وفود داریم که ملاقات های پیامبر(ص) با هیئت های مختلف در کنار آن ستون بود و حضرت در آن مکان با این هیئت ها گفت وگو می کردند.
وی ادامه داد: این چنین دیدگاهی اکنون در مساجد ما کم و بیش وجود دارد، به هر صورت با هماهنگی با امام جماعت، هیات امنا، بسیج مسجد و سایر متولیان و همچنین همراهی خادم مسجد اقدامات خوبی را در سطح مساجد شاهد هستیم. البته این رویکرد در برخی مساجد محدودتر است .
افتخاری همچنین در مورد ماموریت مساجد در زمانه و دوران کنونی گفت: بصیرت بخشی، تربیت نیروهای آگاه از مهمترین ماموریت های مساجد است، مسجد باید پایگاه تربیت انسان ها باشد.
وی در به بیان خاطره ای از دوران کودکی خود از مسجد پرداخت و گفت: من از دوران کودکی با مسجد اخت بودم، پدرم در یکی از مناطق شاهرود اقدام به ساخت یک مسجد کردند، در دورانی که کمتر کسی به فکر مسایل دینی بود، پدر من، شهید افتخاری در یکی از مناطق شاهرود اقدام به ساخت مسجد کرد، همچنین در کنار این مسجد یک مرکز فرهنگ برای بانوان تاسیس کردند که مادرم آن را اداره می کرد، به خاطر دارم که در زمان ساخت آن مسجد تنها شش سال سن داشتم.
افتخاری در پایان خاطرنشان کرد: برای برخی غیرقابل باور بود که فردی در چنین شرایط خفقان بیاید و مسجدی بسازد اما پدرم این مسجد را به عنوان یک پایگاه دینی فرهنگی بنا کرد. این مسجد اکنون با نام شهید افتخاری شناخته می شود و مردم آن را به مسجد و حسینیه شهید افتخاری می شناسند، به هر صورت اکنون این مسجد گسترده‌تر شده است و در نیمه شعبان امسال طرح گسترش مسجد افتتاح شد.