ارومیه را به رغم آنکه دارای بیشترین کلیسای دایر در سطح ایران است تنها نمی توان شهر بناهای مذهبی مسیحیان دانست. در این شهر مساجد تاریخی بسیاری نیز وجود دارد که صرف نظر از مکانی برای عبادت بودن، هرکدام ظرفیتی ویژه را برای سفر گردشگران به این شهر ایجاد می کنند. بر اساس آنچه برخی محققان نگاشته‌اند ،حدود 38 مسجد تاریخی در این شهرستان وجود دارد که بی شک گل سر سبد آنها مسجد جامع ارومیه است. در این مسجد تاریخی که در قرن هفتم هجری یعنی عهد سلجوقیان ساخته شده علاوه بر معماری خاص گنبد و شبستان‌های طرفین، هنر گچبری و ظرافت‌کاری‌های انجام شده در درون بنا به ویژه محراب قدیمی آن جلب توجه می‌نماید. کلیه نمای محراب به خطوط و کتیبه‌های عالی و گچبری‌های ظریف هنری تزیین شده است. این محراب جزو قدیمی‌ترین محراب‌های سالم مانده از دوره مغول است .این مسجد در کنار بازار تاریخی شهر قرار دارد.
مسجد مناره که در کنار مدرسه هدایت در کوی صحیه خیابان عطایی قرار گرفته،دیگر مسجد دارای ارزش تاریخی ارومیه است. این بنا که به دلیل زیبایی خاص مناره آن به این نام معروف شده یادگار عصر قاجاری است. مناره این مسجد با ارتفاع ۲۲/۵۰ متر بر محور تنه بلند درختی که هسته مرکزی آن را تشکیل می‌دهد ساخته شده، قطر این هسته چوبی از پایین به سمت بالا باریک‌تر می شود و ارتفاع این تنه هم اندازه با ارتفاع مناره است.تک تک پله های چوبی مناره که بر تنه این درخت استوار گشته و بر محور آن چرخیده‌اند نقش تکیه گاه تنه مناره را ایفا کرده و فضای میان تنه درخت و جداره مناره را پوشانده و باعث اتصال تنه درخت و جداره مناره شده اند.بدنه مناره تلفیقی از آجر لعابدار و معمولی است که آجرهای لعابدار به صورت نگین‌هایی مارپیج بر تنه مناره چرخیده اند.نکته حائز اهمیت در معماری این مسجد که آن را از دیگر مساجد ممتاز می‌کند،دو جداره بودن در ورودی اصلی و همه پنجره های چوبی آن است.
سومین مسجد مهم ارومیه مسجد سردار یا ساعاتلی مسجد نام دارد که در خیابان امام (ره) واقع شده ودر سال 1330 قمری عظیم‌السلطنه سردار آن‌را تعمیر اساسی کرده است. در جریان این تعمیرات ساعتی فرانسوی بر بالای مناره سردر مسجد نصب شد که صدای زنگ آن تا چند دهه پیش در تمام نقاط شهر شنیده می‌شد. بخشی از این مسجد در دوره پهلوی اول به واسطه احداث خیابان امام(ره) کنونی تخریب شد.
مسجد جنرال، را باید دیگر مسجد مهم ارومیه لقب داد.نام این مسجد که سال 1209 هجری قمری در خیابان خمسه لویی نبش کوی دل‌پسند ساخته شده از نام ژنرال عسگرخان عبدالملکی افشار از نظامیان برجسته و فرماندهان ارتش ایران در زمان فتحعلی شاه گرفته شده است. وی که این مسجد را ساخته در دوره جنگ‌های ایران و روس سفیر ایران در دربار ناپلئون بناپارت بود.
مسجد واقع شده در ضلع شمالی خیابان شهید منتظری و در نزدیکی میدان ولایت فقیه که نام اصلی آن مسجد امام شافعی است اما در بین اهالی ارومیه به سوننولر مسجدی یا مسجد سنی‌ها معروف است،دیگر مسجد مهم ارومیه محسوب می‌شود. در جوار میدان ولایت فقیه کنونی شهر ارومیه پیشتر مسجد مخروبه ای ( که سال ساخت آن روشن نیست) با مصالح و پوشش خشت و پوشش چوبی دیوار به دیوار خانه آخوند ملا عبدالکریم مومن روحانی شیعه وجود داشت که سنی‌های ساکن اورمیه در این مسجد نماز می خواندند. مسجد امام شافعی سال 1288 خورشیدی با کمک کنسول عثمانی در 1060 متر مربع زیر بنا ساخته شده است. سازه این مسجد فلزی و از نوع سیستم طاق ضربی و نمای خارجی آن با سنگ تراورتن سفید پوشش یافته است. مسجد دارای گنبد و مناره قدیمی در کنار آن و دو مناره ساده فلزی طلائی رنگ به ارتفاع تقریبی نه متراست که در بالای ساختمان موقوفه مسجد در ضلع جنوبی نصب شده است.محراب مسجد در ضلع جنوبی شبستان قرار گرفته است.عرض محراب 50/3 متر و عمق آن 20/1 متر و ارتفاع آن تا سقف شبستان 6 متر بوده و دارای ازاره ای به ارتفاع 20/1 متر از سنگ مرمر سفید با حاشیه سنگ مرمر سیاه است.
پایگاه تخصصی مسجد