به گزارش پایگاه تخصصی مسجد، پدافند غیر عامل به مجموعه اقداماتی اطلاق می گردد که مستلزم به کارگیری جنگ افزار و تسلیحات نبوده و با اجرای آن می توان از وارد شدن خسارت مالی به تجهیزات و تأسیسات حیاتی، حساس و مهم نظامی و غیر نظامی و تلفات انسانی جلوگیری نموده و یا میزان خسارات و تلفات ناشی از حملات هوایی -موشکی دشمن را به حداقل ممکن کاهش داد.
طرح‌های پدافند غیرعامل با هدف کاستن از آسیب‌پذیری نیروی انسانی و تاسیسات و تجهیزات حیاتی و حساس و مهم کشور علیرغم حملات خصمانه و مخرب دشمن و استمرار فعالیت‌ها و خدمات زیربنایی و تامین نیازهای حیاتی و تداوم اداره کشور در شرایط بحرانی ناشی از جنگ انجام می شوند. به عنوان مثال، از پدافند غیرعامل می‌توان به استتار، اختفا و ایجاد سرپناه برای تاسیسات مهم و استراتژیک اشاره کرد.
در پدافند عامل فقط نیروهای مسلح مسئولیت دارند، مثل سیستم‌های ضدهوایی و هواپیماهای رهگیر. در حالی که در پدافند غیرعامل تمام نهادها، نیروها، سازمان‌ها، صنایع و حتی مردم عادی می‌توانند نقش مؤثری بر عهده گیرند.
پدافند غیر عامل در کلام بزرگان
پدافند غیر عامل در کلام امیر المومنین (ع)
هرگاه به دشمن رسیدید ، یا او به شما رسید ، لشکرگاه خویش را بر فراز بلندی ها ، یا دامنه کوه ها ، یا بین رود خانه ها قرار دهید. تا پناهگاه شما ومانع هجوم دشمن باشد ، جنگ را از یک سو یا دو سو آغاز کنید ؛ ودر بالای قلّه ها وفراز تپّه ها ، دیده بان بگمارید ، مبادا دشمن از جایی که می ترسید یا از سویی که بیم ندارید ، ناگهان برشما یورش آورد ! وبدانید که پیشاهنگان سپاه دیدبان لشکریانند ، ودیدبانان طلایه داران سپاهند .
از پراکندگی بپرهیزید ، هرجا فرود می آیید ، باهم فرود بیایید وهر گاه کوچ می کنید همه با هم کوچ کنید ؛ وچون تاریکی شب شما را پوشاند ، نیزه داران پیرامون لشکر بگمارید ، ونخوابید مگر اندک ، چونان آب در دهان چرخاندن وبیرون ریختن.
نهج البلاغه نامه شماره 11
پدافند غیرعامل دربیانات حضرت امام ( ره )
درهرشرایطی باید بنیه دفاعی کشور دربهترین وضعیت باشد ، مردم درطول سالهای جنگ ومبارزه ابعاد کینه وقساوت وعداوت دشمنان خداوخود را لمس کرده اند ، باید خطر تهاجم جهانخواران به شیوه ها وشکلهای مختلف را جدی بگیرید . به همه ملت بزرگوارایران ومسئولین عرض می کنم چه درجنگ وچه درصلح بزرگترین ساده اندیشی این است که تصوی کنیم جهانخواران خصوصا آمریکا و شوروی ازما واسلام عزیز دست برداشته اند . لحظه ای نباید از کید دشمنان غافل بمانیم .
پدافند غیرعامل دربیانات مقام معظم رهبری ( حفظه ا.. )
پدافند غیرعامل مانند شعله ای بلند شود .. اگر محافظت نظامی ( پدافند غیرعامل ) نباشد ، تمامی دستاوردهای فرهنگی ، اقتصادی ، علمی وسیاسی دریک نصف روز هدر می رود . دفاع جزئی ازهویت یک ملت زنده است . هرملتی که به فکر دفاع ازخود نباشد وخود را آماده نکند درواقع زنده نیست ، هرملتی که اهمیت دفاع را درک نکند به یک معنا زنده نیست . این موضوع را قبلا هم ابلاغ کرده ایم والان هم تاکید می کنم که باید تدابیر کارساز درباب پدافند غیرعامل را عملی کنید .
تجارب و شواهد ثبت شده در جنگ های اعصار گذشته تاریخ بشری و قرن حاضر، نمونه های مدلل و انکارناپذیری است که اهمیت پدیده دفاع غیرعامل را آشکار و ثابت می کند. و موارد مشروحه زیر نمونه های بارز این اهمیت می باشند.
1-موجب زنده ماندن و حفظ بقای نیروی انسانی می گردد که با ارزشترین سرمایه و موجودیت ملی کشور می باشد.
2-موجب صرفه جویی کلان اقتصادی و ارزی در حفظ تجهیزات و تسحیلات بسیار گران قیمت نظامی می گردد.
3. مراکز حیاتی و حساس اقتصادی، سیاسی، نظامی، ارتباطی و مراکز عمده ی علمی و فرهنگی و ... را در برابر حملات و بمباران های هوایی دشمن حفظ و ادامه فعالیت در شرایط بحران و جنگ را ممکن می کند.
4. موجب تحمیل هزینه قابل توجه به دشمن می گردد.
5. سبب به وجود آمدن تأثیرات روحی و روانی مثبت در شهروندان و رزمندگان می گردد.
6. موجب حفظ نیروها برای ضربه زدن در زمان و مکان مناسب و گرفتن آزادی و ابتکار عمل از دشمن می گردد.
7. اجتناب ناپذیر بودن بروز جنگ های آینده و لزوم آمادگی دفاعی.
8. نیل به دفاع غیرعامل در مقایسه با دفاع عامل، ساده تر و سهل الوصول تر و با سیاست خودکفایی و عدم وابستگی و استقلال کشور موافق تر است.
اهداف دفاع غیرعامل :
1. کاهش قابلیت و توانایی سامانه های شناسایی، هدف یابی و دقت هدف گیری تسحیلات آفندی دشمن.
2. تقلیل آسیب پذیری و کاهش خسارات و صدمات تأسیسات، تجهیزات و نیروی انسانی مراکز حیاتی، حساس و مهم نظامی و غیر نظامی کشور در برابر تهدیدات و حملات دشمن.
3. حفظ سرمایه های کلان ملی کشور.
4. حفظ توان خودی جهت ادامه فعالیت ها و تداوم عملیات تولید و خدمات رسانی.
5. سلب آزادی و ابتکار عمل از دشمن و ایجاد شرایط سخت و دشوار برای وی در صحنه عملیات.
6. صرفه جویی در هزینه های تسلیحاتی و نیروی انسانی.
7. افزایش آستانه مقاومت مردمی و قوای خودی در برابر تهاجمات دشمن.
8. تحمیل هزینه بیشتر به دشمن از طریق وادار نمودن وی به تلف نمودن منابع محدود خود بر روی اهداف کاذب و فریبنده و سلب اصل صرفه جویی قوا از وی.
9. بالا بردن دفاعی کشور.
10. توزیع ثروت، جمعیت و سرمایه های ملی در کل فضای سرزمینی کشور از طریق اعمال سیاست تمرکز زدایی، آمایش سرزمین و پراکندگی زیرساختهای کلیدی و مراکز حیاتی،حساس و مهم تولیدی محصولات کلیدی (نیروگاهی، پالایشگاهی، صنعتی، نظامی، غذایی، آب رسانی و ...)
11. ایجاد آمادگی های لازم مقابله با دشمن در شرایط تهدیدات نامتقارن
12. حفظ تمامیت ارضی، امنیت ملی و استقلال کشور.
اصول بنیادی دفاع غیرعامل
سه عامل بنیادی دفاع غیرعامل عبارتند از:
الف- مکان یابی
ب- انضباط استتار
ج- احداث و ایجاد استتار
مکان یابی
مکان یابی، انتخاب بهترین و مطلوب ترین نقطه و محل استقرار است به طوری که پنهان و مخفی نمودن نیروی انسانی، وسایل و تجهیزات و فعالیت ها را به بهترین وجه امکان پذیر سازد. بنابراین، اگر مکان یابی به خوبی انجام شود، به کار گیری و استفاده از ابزار مصنوعی جهت استتار و اختفا ضرورتی پیدا نمی کند و یا این ضرورت به حداقل ممکن تقلیل خواهد یافت.
مکان یابی مطلوب را می توان مهم ترین اقدام پدافند غیرعامل در کاهش آسیب پذیری مراکز حیاتی و حساس محسوب نمود زیرا اگر در مرحله صفر پروژه طراحی، احداث و تأسیس مراکز حیاتی و حساس عوامل و معیارهای ذیربط دفاعی و امنیتی از قبیل «حداکثر استفاده از عوارض طبیعی،آمایش سرزمینی، رعایت پراکندگی، پرهیز از انبوه وحجیم سازی، مقاوم سازی اولیه و غیره و ...» رعایت، نظارت و کنترل گردد از بروز بسیاری از مشکلات بعدی نوعاً پیچیده و هزینه بر جلوگیری به عمل خواهد آمد.
نگاهی اجمال به مکان یابی صحیح اولیه بعضی مراکز حساس (نظامی، اقتصادی، ارتباطی و نیروگاهها و ...) مٶید این نظر است که مکان یابی صحیح فواید ذیل را در بر دارد:
آسیب پذیری را تا حد قابل توجهی تقلیل می دهد
وضعیت پدافندی مناسبی ایجاد می نماید
دشمن را در حمله با مشکل و محدودیت مواجه نموده و ابتکار عمل را از وی سلب میکند
نیاز به تسلیحات پدافندی را تقلیل میدهد
صرفه جویی قابل توجهی را در حفظ سرمایه های ملی به دنبال دارد.
انضباط استتار
شرط اساسی دست یابی به استتار و موفقیت در آن، رعایت شدید و قاطع و دقیق انضباط استتار به صورت فردی و گروهی می باشد.
انضباط استتار، اجتناب از کارهایی است که ظاهر طبیعی یک منطقه را تغییر داده یا موقعیت عده ها و تجهیزات را بدون این که حتی دیده شوند برای دشمن آشکار می سازد؛ لذا باید از هر گونه فعالیتی که موجب مشخص و نمایان شدن موضع، محل و تجهیزات و تغییر شکل ظاهری و طبیعی یک محل و یا آشکار شدن حضور فعالیتی در یک مکان می گردد، اجتناب نمود.