به گزارش پایگاه اطلاع رسانی مرکز رسیدگی به امور مساجد، رو ح الله رازینی با ارائه مقاله «شناسایی نظام مسائل کیفیت در مساجد و معرفی ابزارهای مدیریت اثربخش» در پنل تخصصی همایش ارتقای کیفیت آثار، محصولات و فعالیتهای فرهنگی، حائز رتبه برتر شد و از وی تقدیر به عمل آمد.
بر همین اساس، پایگاه اطلاع رسانی مرکز رسیدگی به امور مساجد مصاحبه اختصاصی ای را با وی انجام داده که مشروح آن در ادامه می آید:
آقای رازینی لطفا بفرمایید ایده اصلی این مقاله چیست؟
ایده این مقاله که با عنوان «شناسایی نظام مسائل کیفیت در مساجد و معرفی ابزارهای مدیریت اثربخش» به همایش ارتقاء کیفیت آثار، محصولات و فعالیتهای فرهنگی ارائه شد، بر اساس دو مقدمه شکل گرفت. نخست اینکه بر اساس آموزه های اسلامی، مسجد اصلی ترین پایگاه فرهنگ دینی و شاخص ترین نماد ارتباط مومن با خدا و سایر برادران ایمانی به شمار می رود و لذا ارتقاء سطح عملکرد و تعالی مساجد از اصلی ترین دغدغه های مدیریت فرهنگی محسوب می شود. برای پاسخگویی به این دغدغه شناسایی آسیب ها و مسائل موجود در فعالیتهای مسجد محور ضروری به نظر می رسد. اما نکته دوم اینکه در دهه های اخیر، دستاوردهای بشری در حوزه مدیریت کیفیت و تعالی عملکرد، ظرفیت بهبود قابل ملاحظه ای در نهادها و سازمانهای مختلف ایجاد کرده است. لذا در این مقاله تلاش شد تا ضمن در نظر گرفتن ابعاد و اقتضائات مساجد، از دستاوردهای مدیریت کیفیت استفاده کرده و به یک چارچوب جامع برای شناسایی مسائل کیفیت در سطح مساجد دست پیدا کنیم. به عبارت دیگر تلاش شد یک طبقه بندی منطقی از مسائل کیفیت در مساجد و با زبان روز ارائه شود. البته بعد از معرفی چارچوب مسائل کیفیت در سطح مساجد، به عنوان یک گام اولیه تلاش شد که متناظر با این مشکلات برخی ابزارهای مدیریتی رایج که ممکن است بتوان از آنها برای حل مسائل استفاده کرد، پیشنهاد شود.
مقاله شما پاسخگوی چه مشکل یا برطرف کننده چه خلأ ای است؟یکی از چالشهایی که در مسیر بهبود و ارتقاء یک امر وجود دارد، عدم اشراف به ابعاد مختلف آن و ارتباط و منظومه مسائل مرتبط با موضوع است. به تعبیر دیگر، گاهی مواجهه ما با یک موضوع بصورت ناقص، جزء نگرانه و شخصی است. در مقابل اگر بتوان به منظومه مسائل مطرح در یک حوزه دست یافت، اولویت بندی و حل هدفمند و مؤثرتر مسائل همراه با درک ارتباط آنها با یکدیگر ممکن می شود. برهمین اساس وقتی صحبت از ارتقاء کیفیت در سطح مساجد می شود، یعنی در پی شناسایی و حل مسائل و موانعی هستیم که در تعالی فعالیتهای مساجد و رسیدن به مسجد طراز انقلاب اسلامی، محدودیت یا خلل ایجاد کرده اند. پس در پاسخ به این سؤال می توان گفت که این مقاله در پی معرفی چارچوبی برای مسائل کیفیت بوده تا خلأ نگاه منظومه ای و جامع به مسائل کیفیت در مساجد رفع شود و نقشه ای هوایی از این مسائل ارائه دهد.
منظور شما از نظام مسائل چیست و بر اساس بررسی های شما نظام مسائل کیفیت در مسجد چه ابعاد و ویژگی هایی دارد؟
منظور ما در اینجا از نظام، یک چارچوب منطقی برای دسته بندی و طبقه بندی مسائل کیفیت بصورت موضوعی از یک طرف و بر اساس حوزه های مختلف در مسجد، از سوی دیگر است. یعنی مسائل کیفیت مساجد، بصورت موضوعی در یکی از سه طبقه مسائل انسانی، مسائل سخت افزاری و مسائل نرم افزاری دسته بندی شد. البته هر کدام از این سه طبقه نیز شامل محورهای جزیی تری است که در مقاله اشاره شده است. از طرف دیگر تلاش شد که در هر طبقه، حوزه های مختلف مسجد و برخی مصادیق مشکلات ذکر شود. به عنوان مثال در ارتباط با طبقه مسائل سخت افزاری، عمده ترین حوزه های مسجدی، ساختمان، بودجه، مواد مصرفی، تأسیسات، تزئینات و نمادها، تجهیزات و فضای سبز را شامل می شود. به همین صورت در دو طبقه اصلی دیگر نیز حوزه های مسجدی و برخی نمونه ها از مشکلات در هر حوزه ذکر شده است. به این ترتیب امکان طبقه بندی انواع مشکلات کیفیت در مساجد براساس سنخیت آنها فراهم شده است.
بعد از شناسایی نظام مسائل کیفیت در مسجد، به ابزارهای مدیریت اثربخش اشاره داشتید. منظور از این ابزارها چیست و چه جایگاهی در پژوهش شما دارد؟
همانطور که در مقدمه عرض شد حوزه مدیریت کیفیت در دهه های اخیر شاهد تحولات و توسعه مفهومی قابل ملاحظه ای شده است. در این مسیر امروزه شاهد معرفی انواع روشها و تکنیکها، برای حل مسائل کیفیت هستیم که می توان از آنها به عنوان ابزارهای مدیریت کیفیت تعبیر کرد. بکارگیری این ابزارها در سطح بسیاری از سازمانها به نوبه خود بهبود و تعالی کیفیت و عملکرد آنها را در پی داشته است. بر همین اساس به عنوان یک قدم اول، در این مقاله تلاش شد که در کنار معرفی نظام جامع مسائل کیفیت در مساجد، حتی الامکان متناسب و متناظر با هر طبقه از مسائل، برخی از این ابزارها نام برده شود تا در مراحل و مطالعات بعدی تناسب و تطبیق این ابزارها با حوزه مسائل مسجد مورد ارزیابی قرار گرفته و در صورت نیاز بازطراحی و سپس بکارگیری آنها با هدف بهبود و ارتقاء سطح کیفیت در مساجد، مورد توجه قرار گیرد.
چه پیشنهادی برای تکمیل و یا ادامه مسیر پژوهش در این مقاله دارید؟
همانطور که عرض شد چون هدف اولیه مقاله معرفی یک طبقه بندی منطقی از مسائل کیفیت در مساجد بوده، لذا بخش معرفی ابزارهای مدیریتی، به اجمال مورد توجه قرار گرفته است که ظرفیت تفصیل بیشتری وجود دارد. همچنین همانطور که اشاره شد با توجه به حساسیت و اقتضائات مسائل فرهنگی در سطح مساجد، باید تناسب و سازگاری این ابزارها با فرهنگ دینی با دقت نظر و بصورت مستقل مورد بررسی قرار می گیرد و به عبارتی مرحله امکان سنجی برای یکایک آنها طی شود.نکته دیگری که می توان در مطالعات بعدی پیگیری کرد این است که در این مقاله براساس مبانی نظری و منطقی تلاش شده است همه مسائل ممکن شناسایی شود و به اصطلاح رویکرد قیاسی اتخاذ شده است، لذا پیشنهاد می شود برای تکمیل این مطالعه از طریق یک مطالعه پیمایشی و به اصطلاح با رویکرد استقرایی، مسائل موجود در سطح مساجد کشور شناسایی و نسبت به طبقه بندی آنها اقدام نمود.نهایتاً با توجه به اینکه اهمیت و اولویت همه مسائل یکسان نیست، پیشنهاد می شود با در نظر گرفتن دو معیار میزان گستردگی مسأله در سطح مساجد کشور و میزان تأثیر منفی مسأله بر کیفیت فعالیتهای مساجد، مسائل شناسایی شده را اولویت بندی نمود تا حرکتهای اصلاحی بیشترین بهبود را در پی داشته باشد.