پایگاه اطلاع رسانی محراب:
بخش دوم: مساجد برای ادامه حیات خود به عنوان قلب تپنده جامعه مسلمانان در قرن 21، نیازمند مواجهه با چالش های پیش رو مانند مساله جهانی شدن و توسعه هستند.
همانگونه که در بخش اول گفته شد، مساجد از ابتدای تاریخ اسلام تا کنون به منزله سنگ بنای جامعه اسلامی بوده اند. کارکرد مساجد تنها به عنوان محلی برای نماز خواندن نبوده است. بلکه مسجد هدیه ای الهی به امت رسول الله (ص) است. از آنجا که همه جای زمین متعلق به پروردگار است و محل عبادت، تبدیل مسجد و ساختمان آن به محلی صرفا جهت نماز خواندن صحیح نیست و انتظارات مسلمانان را براورده نخواهد کرد.
" همه جای زمین به منزله مسجد و محل عبادت است " (البخاری – ص 335)
مسجد محلی است که تمام مسلمین صرف نظر از نژاد و قومیت، پنج نوبت در روز به دور هم در آن جمع می شوند. این دور هم جمع شدن پیامی مهم در بر دارد و آن این است که همه ما اعضای یک امت واحده هستیم. اتحاد میان مسلمانان مطمئنا یکی از اصول بسیار مهم در قرن 21 است. این بدان دلیل است که هیچ زمانی مانند امروز، مسلمانان انشقاق فکری و جغرافیای از یکدیگر را تجربه نکرده اند. با توجه به تغییر زمان و شرایط نسبت به گذشته، نقش مساجد در متحد کردن امت اسلامی دزر این پیچ تاریخی سرنوشت ساز بسیار پر رنگ تر شده است. این در حالیست که اندیشه ها و مکاتب گوناگون اسلامی گاها مساجد را نیز بر اساس باور های خود از یکدیگر تفکیک کرده اند.
اما آن دسته مساجد بزرگ و توانمند کشور های اسلامی هنوز پس از گذشت 1500 سال، نقش خود را در جامعه اسلامی ایفا می کنند. ممکن است مسلمانان در موقعیت های مختلف جغرافیایی برای خود رستوران، مرکز خرید، مدرسه و ... متفاتی داشته باشند. اما مسجد تنها عنصر وحدت بخش میان این امت بزرگ است که هویت آنها به شکل سنتی و کارکردی به آن وابسته است.
تنها در مسجد است که مسلمانان ایمان و اعتقاد خود را صیقل داده، زنده نگه می دارند و به عبادت خالق خود می پردازند. در مسجد است که مسلمانان با یکدیگر ارتباط برقرار کرده، معاشرت می کنند و یانشان مودت ایجاد می شود.
اما متاسفانه برخی از مساجد تبدیل به محلی تنها برای نماز خواندن، افطار ماه رمضان و کارهایی از این قبیل شده اند. چنانچه مساجد به کارکرد اصیل و سنتی خود بازگردند، چنان تغییری در جامعه مسلمانان ایجاد خواهد شد که غیر مسلمانان را وادار به تغییر رویه فکری نسبت به برداشت غلط از اسلام که بواسطه برخی تفاسیر اشتباه از آموزه های این دین ایجاد شده است خواهد کرد.
مساجد برای ادامه حیات خود به عنوان قلب تپنده جامعه مسلمانان در قرن 21، نیازمند مواجهه با چالش های پیش رو مانند مساله جهانی شدن و توسعه هستند.
اول و مهمتر از همه آنکه فضای خود را تلطیف کرده و درب های خود را بروی تمام اقشار و گروه های سنی جامعه بگشایند. باید به گونه ای رفتار کرد که زنان، مادران، کودکان، جوانان، فقرا و محرومین همگی مسجد را مامن خود بانند.
توصیه میشود مساجد مانند مراکز اسلامی غربی تجهیز به امکاناتی مانند تریا، سالن ورزشی به خصوص برای جوانان، کتابخانه و اینترنت، کلاس درس، فروشگاه مواد غذایی و مراکز پرورش فکری کودکان شوند. بدین تریبمردان و زنان می توانند از امکانات رفاهی مسجد استفاده کنند، در کلاس های درسش شرکت کنند و فرزندان خود را نیز با آسودگی خاط در آن تربیت کنند.
کمک به فقرا، افراد نیازمند و محروم از جانب مسجد کاری درخور توجه است. مسجد مدرن باید در کانون زندگی مسلمانان باشد. مساجد باید مامنی برای مسلمانان و محل تحقیقی برای آن دسته از غیر مسلمانانی باشند که می خواهند راجع به اسلام و مسلمانان بدانند.
بسیاری از مساجد جهان جاذبه های توریستی دارند و به جهت زیبایی و ویژگی های خاص معماریشان درخور توجه جهانگردان هستند. اما متاسفانه بعضی از این نوع مساجد تنها به موزه تبذیل شده اند و دیگر به عنوان مسجد فعالیت نمی کنند.
مساجد بسیاری ازکشور های آسیایی و خاور میانه هنوز درب های خود را بر روی بازدید کنندگان غیر مسلمان و زنان نگشوده اند. در مستندی به نام "آنماسکد" که در آمریکا ساخته شده است، فیلم سازان سعی در به تصویر کشیدن مساجدی بدون نیروی انسانی و بی پول کرده اند که موجب خشمگین شدن بسیاری از مسلمانان شد. در حالیکه مساجد نسبت به سایر اماکن مذهبی آمریکا، بیشتر مورد استقبال واقع می شوند و مردم بیشتری به آنها مراجعه می کنند، بودجه آنها کمتر از نصف بودجه عبادتگاه های سایر ادیان است. بر اساس آمار منتشر شده از منابع آگاه اسلامی، تنها 44% از ائمه جماعات مساجد این کشور حقوق دریافت می کنند و بیش از نصف آنان هیچ کارمندی برای انجام امور مسجد ندارند. تنها 3% از مساجد این کشور کلاس هایی برای آموزش تازه مسلمانان دارند.
اینها مشکلاتی هستند در پیش روی مساجد قرن 21 قرار گرفته اند و هم شامل مساجد کشور های غربی میشوند و هم کشور های اسلامی.
در زمان پیامبر اسلام (ص)، اقامت افراد فقیر و نا توان در مسجد امری نا متعارف نبوده است. با اینکه مسائل امنیتی و کشور داری آن زمان هم مورد بحث بوده و اهمیت داشته است. متاسفانه در دوره ما، درب بسیاری از مساجد در فاصله دو نمتاز بسته هستند.